دوایین هەواڵ

سلاڤۆی ژیژه‌ك

وه‌رگێڕانى: وه‌لید عومه‌ر

 

به‌شى یه‌كه‌م

لاكان: دوو وانه‌ ده‌رباره‌ی ته‌له‌فزیۆن

وه‌رن با وه‌كو گه‌مژه‌كان بجوڵێینه‌وه‌ و ناونیشانی ئه‌م گوتاره‌ به‌شێوه‌یه‌كی حه‌رفی و ده‌قاوده‌ق وه‌ربگرین و پرسیارێك له‌خۆمان بكه‌ین. به‌ڵام نه‌ك ئه‌و پرسیاره‌ی «كه‌ له‌تیۆره‌كانی لاكانه‌وه‌ چ شتێك ده‌رباره‌ی ته‌له‌فزیۆن فێر ده‌بین؟»، چونكه‌ ئه‌م پرسیاره‌ به‌ره‌و ڕێیه‌كی نادروست ده‌ڕوات، كه‌ پێیده‌ڵێن "ده‌روونشیكاریی عه‌مه‌لی-applied psychoanalysis". به‌ڵكو ده‌بێت ئه‌م پرسیاره‌ پێچه‌وانه‌یه‌ بكه‌ین: «ده‌توانین له‌دیارده‌ی ته‌له‌فزیۆنه‌وه‌ چ شتێك سه‌باره‌ت به‌تیۆره‌كانی لاكان فێر ببین؟».

له‌نیگای یه‌كه‌مدا، ئه‌م پرسیاره‌ ئه‌وه‌نده‌ی گوزاره‌ ناسراوه‌كه‌ی هیگڵ تڕۆهات و بێهوده‌یه‌، كه‌ ده‌ڵێت «رۆح، ئێسقانه‌. كه‌لله‌سه‌رێكه‌»: یه‌كسانكردنی باڵاترین و فریوده‌رترین تیۆر له‌گه‌ڵ دیارده‌یه‌كی كولتووریی عه‌وامدا. به‌ڵام ره‌نگه‌ هه‌روه‌ك گوزاره‌ هیگڵییه‌كه‌، له‌پشتی ئه‌م سواوییه‌ ئاشكرایه‌وه‌، «حه‌قیقه‌تێكی تیۆری» نوستبێت.

ره‌نگه‌ هه‌ندێك خه‌سڵه‌تی سه‌یر و تایبه‌ت له‌به‌رنامه‌ ته‌له‌فزیۆنییه‌ ئه‌مریكییه‌كاندا ئه‌و مۆڵه‌ته‌مان بداتێ، كه‌ له‌و گوزاره‌ بنه‌ڕه‌تییه‌ی لاكان تێبگه‌ین كه‌ ده‌ڵێت«ده‌روونناسی، ده‌روونشیكاریی نییه‌»: شه‌خسیترین بیر و بڕواكانمان-ته‌نانه‌ت ناوه‌كیترین هه‌سته‌كانی وه‌ك هاوخه‌می و گریان و خه‌م و پێكه‌نین-ته‌سلیمی ئه‌وانی تر ده‌كرێن، به‌بێئه‌وه‌ی خاڵسی و سافییه‌كه‌یان له‌ده‌ستبچێت.

وانه‌ی یه‌كه‌م: ده‌روونناسی، ده‌روونشیكاری نییه‌

لاكان له‌سیمیناره‌كه‌یدا ده‌رباره‌ی "ئه‌خلاقی ده‌روونشیكاری"، باس له‌ڕۆڵی گروپی شیوه‌نگێڕه‌كان ده‌كات له‌تراژیدیای كۆندا: ئێمه‌ی بینه‌ر، به‌دڵێكی خه‌مگین و پڕ له‌كێشه‌ی رۆژانه‌وه‌، ناتوانین به‌بێمه‌رج خۆمان له‌گه‌ڵ كاره‌سته‌كانی نمایشه‌كه‌دا بكه‌ینه‌ یه‌كێك، هاتین بۆ سه‌یری شانۆكه‌ و نه‌مانتوانی له‌ترس و هاوخه‌میی پێویست تێبگه‌ین له‌نمایشه‌كه‌دا.

سه‌رباری ئه‌مانه‌ش، كۆمه‌ڵێك شیوه‌نگێڕ لێره‌دا ئاماده‌ن كه‌ له‌جیاتیی ئێمه‌ خه‌م و ئازار ده‌چێژن. یان تۆزێك وردتر بیڵێین، ئه‌و هه‌ستانه‌ی كه‌ له‌نمایشه‌كه‌وه‌ چاوه‌ڕوانده‌كرێن، به‌هۆی شیوه‌نگێڕه‌كانه‌وه‌ له‌مسی ده‌كه‌ین: «له‌مه‌ودوا سه‌لامه‌تده‌بن له‌ده‌ستی هه‌موو نیگه‌رانی و دڵه‌ڕاوكێكان. ته‌نانه‌ت گه‌ر هیچ هه‌ستێكتان نه‌بێت، ئه‌وا شیوه‌نگێڕان له‌لایه‌ن ئێوه‌وه‌ ئه‌م ئه‌ركه‌ جێبه‌جێده‌كه‌ن».

ئێمه‌ی بینه‌ر گه‌ر له‌دۆخی خه‌و و بێداریشدا سه‌یریبكه‌ین، ئه‌وا ده‌توانین به‌پێی زاراوه‌ جوان و كلاسیكییه‌ ستالینییه‌كه‌ بڵێین، ئێمه‌ به‌شێوه‌یه‌كی "ئۆبژه‌كتیڤ/ده‌ره‌كی و بابه‌تی" خه‌ریكی ئه‌نجامدانی ئه‌ركه‌كه‌مانین و هاوبه‌شی هه‌ستی هاوخه‌میین له‌گه‌ڵ پاڵه‌وانانی نمایشه‌كه‌دا. ده‌توانین شوێنپێی ئه‌مجۆره‌ دیاردانه‌ له‌كۆمه‌ڵگه‌ به‌ناو سه‌ره‌تاییه‌كانیشدا، له‌شێوه‌ی "شیوه‌نگێڕان"دا بدۆزینه‌وه‌: ئه‌و ژنه‌ به‌كرێهێنراوانه‌ی كه‌ له‌جیاتیی خۆمان ده‌گرین و {شیوه‌ن ده‌گێڕن}. به‌مجۆره‌ ماته‌م و پرسه‌كه‌مان به‌هۆی ئه‌وی تره‌وه‌ ئه‌نجامده‌ده‌ین، چونكه‌ لانیكه‌م ده‌توانین كاته‌كه‌مان له‌چه‌وساندنه‌وه‌ی زیاتردا سه‌رف بكه‌ین-بۆ نمونه‌، ململانێ له‌سه‌ر چۆنیه‌تیی دابه‌شكردنی میراتیی مردووه‌كه‌-.

سه‌ره‌ڕای ئه‌مه‌ش، بۆئه‌وه‌ی خۆمان له‌و گومانه‌ دوور بخه‌ینه‌وه‌، كه‌ ئه‌م پێدان و ده‌ره‌كی پێدانه‌ی ناوه‌كیترین هه‌سته‌كانمان، خه‌سڵه‌تێك نییه‌ ته‌نیا په‌یوه‌ندیی به‌قۆناغه‌ به‌ناو سه‌ره‌تاییه‌كانه‌وه‌ هه‌بێت، وه‌رن با دیارده‌یه‌كی ته‌واو باو بیربخه‌ینه‌وه‌ له‌دراما و به‌رنامه‌ عه‌وامپه‌سه‌نده‌ ته‌له‌فزیۆنییه‌كاندا: پێكه‌نینی تۆماركراو.

پاش گوتنی هه‌ر قسه‌یه‌كی به‌ڕواڵه‌ت گاڵته‌جاڕ یان كۆمیدی، ده‌توانین ده‌نگی پێكه‌نین و هاندان له‌گه‌ڵ ده‌قی نمایشه‌كه‌دا ببیستین. لێره‌دا، له‌به‌رده‌م شێوازێكداین، كه‌ به‌ده‌قیقی كۆپییه‌كی شیوه‌نگێڕه‌كانه‌ له‌تراژیدیای یۆنانی كۆندا. لێره‌دایه‌ كه‌ به‌دوای "سه‌رده‌می كۆنی نوێ"دا ده‌ڕۆین، به‌و مانایه‌ی كه‌ «ئه‌م پێكه‌نینه‌ بۆ؟». یه‌كه‌مین وه‌ڵامی شیاو ئه‌وه‌یه‌، پێكه‌نینه‌ تۆماركراوه‌كه‌ ئه‌وه‌مان بیرده‌خاته‌وه‌، كه‌ چ كاتێك پێبكه‌نین. ئه‌مه‌ وه‌ڵامێكی سه‌رنجڕاكێشه‌، له‌و ڕووه‌وه‌ كه‌ ده‌لاله‌ت له‌هه‌مان ناكۆكی و پارادۆكس ده‌كات، كه‌ پێكه‌نین وه‌ك ئه‌ركێك ده‌خاته‌ڕوو، نه‌ك جۆره‌ هه‌ستێكی خۆڕسكانه‌ و{ناوه‌كی}.

به‌ڵام ئه‌م وه‌ڵامه‌ به‌س نییه‌، چونكه‌ عاده‌ته‌ن پێناكه‌نین. بۆیه‌ تاكه‌ وه‌ڵامێك ده‌مێنێته‌وه‌، ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ئه‌وی تر-ـی به‌رجه‌سته‌بووی ناو ته‌له‌فزیۆنه‌كه‌- كاتێك له‌جیاتیی ئێمه‌ پێده‌كه‌نێت، ته‌نانه‌ت له‌ئه‌نجامدانی ئه‌ركی پێكه‌نینه‌كه‌ رزگارمانده‌كات. كه‌واته‌، گه‌ر مه‌غریب به‌ماندووێتییه‌وه‌ له‌كاری قورس و گه‌مژانه‌ی رۆژانه‌ بگه‌ڕێینه‌وه‌ و جگه‌ له‌نیگایه‌كی خه‌واڵوی زه‌قی شاشه‌ی ته‌له‌فزیۆنه‌كه‌ هیچ كارێكی تریش نه‌كه‌ین، ئه‌وا دیسان ده‌توانین بڵێین كه‌ به‌شێوه‌یه‌كی ئۆبژه‌كتیڤ، هه‌ربه‌ڕاست كاتێكی خۆشمان بردووه‌ته‌ سه‌ر- واته‌ له‌ڕێگه‌ی ئه‌وی تره‌وه‌.

هه‌ركه‌ سوبێكت له‌تۆڕی ده‌لالیی ده‌ره‌وه‌وه‌ گیرۆده‌ ده‌بێت، ئیدی ئازاری به‌رده‌كه‌وێت و كه‌رت و دابه‌شده‌بێت و، هه‌موو ئه‌مانه‌ بۆ كێشانی وێنه‌ی نامۆبوونی سوبێكته‌ له‌«ناوی ده‌لاله‌ت»دا.

بۆ تێگه‌یشتن له‌مانای سوبێكتی كه‌رتبووی لاكانی، ده‌بێت پارادۆكسه‌ ناسراوه‌كه‌ی "لویس كارۆڵ" بێنینه‌وه‌ بیری خۆمان: كچۆڵه‌یه‌كی منداڵ به‌هاوڕێ گیانی به‌گیانییه‌كه‌ی خۆی ده‌ڵێت «پێمخۆشه‌ كه‌ حه‌زم له‌خواردنی رێواس نییه‌، چونكه‌ گه‌ر حه‌زم لێبكردایه‌، ئه‌وا ناچارده‌بووم بیخۆم و منیش ناتوانم به‌رگه‌ی خواردنی بگرم!». لێره‌دا به‌ته‌واوی له‌به‌رده‌م مه‌سه‌له‌ی ره‌نگدانه‌وه‌ی ئاره‌زوودایت: ئاره‌زوو هه‌میشه‌ بریتییه‌ له‌ئاره‌زووی ئاره‌زوویه‌ك، واته‌ پرسیاره‌ به‌ته‌واوی ئه‌وه‌ نییه‌ كه‌: «ده‌بێت من ئاره‌زووی چی شتێك بكه‌م؟»، به‌ڵكو به‌مجۆره‌یه‌ «زۆر شت هه‌یه‌ و من ئاره‌زووی ده‌كه‌م، من ئاره‌زووم بۆ زۆر شت هه‌یه‌، كامیان شیاوی ئه‌وه‌ن كه‌ ببنه‌ ئۆبێكتی ئاره‌زووی من؟ ده‌بێت ئاره‌زووی كام ئاره‌زوو بكه‌م؟».

به‌مانایه‌ك له‌ماناكان، هه‌مان ناكۆكی له‌پێگه‌ی بنچینه‌یی رووداوه‌ سیاسییه‌ كلاسیكییه‌ ستالینییه‌كاندا به‌رهه‌مده‌هێنرایه‌وه‌، پێگه‌یه‌ك كه‌ قوربانییه‌ تۆمه‌تباره‌كه‌ ده‌بێت ددان به‌وه‌دا بنێت، كه‌ حه‌زی له‌ڕێواسی(بۆرژوازی، دژه‌ شۆڕش)ـه‌ و هاوكاتیش به‌توندی بێزاریی خۆی له‌و ره‌فتاره‌ ده‌رببڕێت، كه‌ ئه‌وی كردووه‌ته‌ شایسته‌ی سزای مه‌رگ. هه‌ر له‌به‌رئه‌مه‌، قوربانیی ستالینی نمونه‌یه‌كی زه‌قه‌ بۆ پیشاندانی جیاوازیی نێوان سوبێكتی ده‌ربڕین و سوبێكتی ده‌ربڕاو (گوزاره‌) . ئه‌وه‌ی حیزب داوای لێده‌كات به‌مجۆره‌یه‌ «ئێستا حیزب ده‌یه‌وێت ده‌سكه‌وته‌ شۆڕشگێڕییه‌كانی خۆی پته‌وبكات.

كه‌واته‌ كۆمۆنیستێكی باش به‌ و دوایین خزمه‌تت پێشكه‌شی حیزب بكه‌ و ئیعتراف بكه‌!». لێره‌دا دابه‌شبوونی سوبێكت له‌په‌تیترین شێوه‌ی خۆیدا رووده‌دات: ددانپیانان تاكه‌ رێگه‌یه‌ بۆئه‌وه‌ی كه‌سی تۆمه‌تبار له‌ئاستی «سوبێكتی ده‌ربڕین»دا بیسه‌لمێنێت كه‌ كۆمۆنیستێكی باشه‌، واته‌ خه‌سڵه‌تداركردنی خۆت له‌ئاستی «سوبێكتی گوزاره‌»دا وه‌كو خائینێك. ره‌نگه‌ ئیرنیستۆ لاكلاو راستی كردبێت كاتێك باسی له‌وه‌ كردووه‌، ئه‌وه‌ ته‌نیا ستالینیزم نییه‌ كه‌ دیارده‌یه‌كی زمانییه‌، به‌ڵكو پێشوه‌خت ئه‌وه‌ زمان خۆیه‌تی، كه‌ دیارده‌یه‌كی ستالینییه‌.

سه‌رباری ئه‌مانه‌ش، ده‌بێت لێره‌دا به‌وردی تێڕوانینی لاكان بۆ سوبێكتی كه‌رتبوو و تێڕوانینی "پاش-بونیادگه‌رانه‌"بۆ –پێگه‌-سوبێكته‌كان جیابكه‌ینه‌وه‌. له‌پاش-بونیادگه‌ریدا، سوبێكت زۆرجار كورتده‌كرێته‌وه‌ بۆ سوبێكتی ده‌ستبه‌سه‌رداگرتن و وه‌ك شوێنه‌واری پرۆسه‌یه‌كی ته‌واو ناسوبژه‌كتیڤ وێناده‌كرێت: سوبێكت هه‌میشه‌ له‌پرۆسه‌یه‌كی پێش-سوبژه‌كتیڤ (واته‌ نووسین و ئاره‌زوو و هتد)دا گیرۆده‌یه‌ و به‌هۆیه‌وه‌ ده‌پچڕێت.

هه‌روه‌ها رێگه‌ی گوتار له‌قاڵبی دۆخگه‌لی جیاوازدا له‌چۆنیه‌تیی ئه‌زموون و ژیان و پێگه‌ی كه‌سه‌كان له‌پێگه‌ی سوبێكتدا، ئه‌كته‌ران و فاكته‌رانی پرۆسه‌ی مێژوویی به‌كارده‌هێنرێت. بۆ نمونه‌، ته‌نیا له‌خاڵێكی دیاریكراوی مێژووی ئه‌وروپادایه‌، كه‌ دانه‌ری به‌رهه‌مه‌ هونه‌رییه‌كان، یان نیگاركێش و نووسه‌ر، خۆیان له‌پێگه‌ی كه‌سێكی داهێنه‌ردا ده‌بیننه‌وه‌، كه‌ له‌به‌رهه‌مه‌كه‌یدا مانا ده‌به‌خشێته‌ ده‌وڵه‌مه‌ندیی سوبێكتییانه‌ی ناوه‌كیی خۆی. هه‌ڵبه‌ت فۆكۆ مامۆستای گه‌وره‌ی شیكارێكی له‌مجۆره‌ بوو: ده‌شێت به‌و جۆره‌ وێنابكرێت، كه‌ خاڵی گرنگی كاره‌كانی دوایینی فۆكۆ، شه‌رحی ئه‌و دۆخه‌ جیاوازانه‌یه‌، له‌ڕێگه‌یه‌وه‌ كه‌سه‌كان به‌پێگه‌-سوبێكتی خۆیان، خۆیان پیشانده‌ده‌ن.

به‌ڵام لای لاكان، له‌به‌رده‌م تێڕوانینێكی ته‌واو جیاوازداین سه‌باره‌ت به‌سوبێكت. به‌زمانێكی ساده‌، گه‌ر ده‌وڵه‌مه‌ندیی هه‌موو دۆخه‌ جیاوازه‌كانی سوبژه‌كتیڤبوونی  خۆمان كه‌مبكه‌ینه‌وه‌ و كورتبكه‌ینه‌وه‌، گه‌ر هه‌موو ده‌وڵه‌مه‌ندیی ئه‌زموونی "ئێستا" له‌ڕێگه‌ی ژیانی تاكه‌كانه‌وه‌ له‌پێگه‌ی سوبێكت-پێگه‌كانیانه‌وه‌ بخه‌ینه‌ لاوه‌، ئه‌وا ئه‌وه‌ی كه‌ ده‌مێنێته‌وه‌ بریتییه‌ له‌شوێنێكی به‌تاڵ، كه‌ "پێشتر" به‌م ده‌وڵه‌مه‌ندییه‌ پڕببووه‌وه‌ و ئه‌م بۆشاییه‌ بنه‌ڕه‌تییه‌، ئه‌م نوقسانییه‌ی بونیادی ره‌مزی، بریتییه‌ له‌سوبێكت. سوبێكت بریتییه‌ له‌ناوی ده‌لاله‌ت.

به‌مجۆره‌، ئه‌م سوبێكته‌ رێك خاڵی به‌رانبه‌ری شوێنه‌واری سوبژه‌كتیڤكردنه‌: ئه‌وه‌ی كه‌ سوبژه‌كتیڤكردن ده‌مامكی ده‌خاته‌ سه‌ر، پرۆسه‌یه‌كی پێشوه‌خت یاخود میتاسوبژه‌كتیڤی نووسین نییه‌، به‌ڵكو نوقسانییه‌كه‌ له‌هه‌مان بونیاد و ستراكتۆردا، كه‌ له‌ڕاستیدا{ئه‌م نوقسانییه‌} بریتییه‌ له‌سوبێكت خۆی.

ئایدیا باڵاده‌سته‌كه‌ی ئێمه‌ سه‌باره‌ت به‌سوبێكت-له‌زاراوه‌ لاكانییه‌كان-دا بریتییه‌ له‌"سوبێكتی مه‌دلول-subect of the "، واته‌ هه‌مان نێوبه‌ین و فاكته‌ری چالاك، هه‌مان هه‌ڵگری ئه‌و جۆره‌ ده‌لاله‌ته‌ی، كه‌ هه‌وڵ بۆ ده‌ربڕینی خۆی ده‌دات له‌زماندا. دیاره‌ خاڵی ده‌ستپێكی لاكان، ئه‌و نواندنه‌وه‌ ره‌مزییه‌یه‌، كه‌ هه‌میشه‌ سوبێكت وه‌ك چه‌وتی و خێچییه‌ك ده‌نوێنێته‌وه‌، وه‌ك جێگۆڕكێیه‌ك، وه‌ك شكستێك. هۆكاره‌كه‌ی ئه‌وه‌یه‌ كه‌ سوبێكت هه‌رگیز ناتوانێت دالێك بدۆزێته‌وه‌ كه‌ "هی خۆی بووبێت"، چونكه‌ هه‌میشه‌ شتێك ده‌ڵێت، كه‌ یان كه‌متره‌ یان زیاتره‌ {له‌خودی شته‌كه‌}. به‌كورتییه‌كه‌ی، شتێكی جیاواز له‌وه‌ی، كه‌ مه‌به‌ستی بووه‌ بیڵێت.

ئه‌نجامگیریی باوی ئه‌م بابه‌ته‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌، سوبێكت جۆره‌ ده‌وڵه‌مه‌ندییه‌كی ناوه‌كیی مانایه‌، كه‌ هه‌میشه‌ له‌شێوازی گوتاره‌ ره‌مزییه‌كه‌ی خۆی زیاتر ده‌ڕوات «زمان ناتوانێت به‌ته‌واوی ئه‌و شته‌ ده‌رببڕێت، كه‌ نیه‌تمه‌ بیڵێم...». تێزه‌ لاكانییه‌كه‌ رێك پێچه‌وانه‌ی ئه‌مه‌یه‌: هه‌ر ئه‌م زیاده‌ ره‌مزییه‌یه‌، كه‌ ده‌مامك و په‌رده‌ ده‌خاته‌ سه‌ر نوقسانییه‌ بنه‌ڕه‌تییه‌كه‌.

سوبێكتی ناوی ده‌لاله‌ت رێك بریتییه‌ له‌م نوقسانییه‌، ئه‌و مه‌حاڵبوونه‌ی كه‌ له‌دۆزینه‌وه‌ی دالێكدا رووده‌دات، كه‌ پێش ئه‌مه‌ «هی خۆی» بووه‌: شكستی ئه‌و له‌نواندنه‌وه‌ی خۆیدا دۆخێكی ئیجابی و خۆسه‌لماندنه‌. سوبێكت هه‌وڵده‌دات له‌ڕێگه‌ی نواندنه‌وه‌یه‌كی ده‌لاله‌تكه‌ره‌وه‌ خۆی ده‌رببڕێت و، كه‌چی له‌نواندنه‌وه‌كه‌دا شكستدێنێت. لێره‌دا له‌جیاتیی ده‌وڵه‌مه‌ندی و پڕی، له‌به‌رده‌م نوقسانییه‌كداین، ئه‌و بۆشاییه‌ش كه‌ به‌هۆی ئه‌م شكسته‌وه‌ دروستبووه‌، بریتییه‌ له‌سوبێكتی ناوی ده‌لاله‌ت.

بۆ پیشاندانی بابه‌ته‌كه‌ به‌شێوه‌یه‌كی ناكۆك و پارادۆكسانه‌، ده‌توانین بڵێین كه‌ سوبێكتی ناوی ده‌لاله‌ت بریتییه‌ له‌كاریگه‌رییه‌كی به‌ره‌و دوا، كاریگه‌رییه‌ك كه‌ به‌رهه‌می شكستی سوبێكت خۆیه‌تیله‌نواندنه‌وه‌ی خۆیدا. هه‌ر به‌م هۆیه‌وه‌یه‌ كه‌ شكستهێنان له‌نواندنه‌وه‌كه‌دا، تاكه‌ رێگایه‌كه‌ سوبێكت به‌پێی پێویست ده‌نوێنێته‌وه‌.

بۆ روونكردنه‌وه‌ی ئه‌م بابه‌ته‌ هه‌ستیاره‌، رێبده‌ن با جارێكی تر بگه‌ڕێینه‌وه‌ بۆ گوزاره‌ هیگڵییه‌كه‌ سه‌باره‌ت به‌كه‌لله‌سه‌رناسی «رۆح"سوبێكت" ئێسقانه‌، كه‌لله‌سه‌رێكه‌». گه‌ر ئه‌م گوزاره‌یه‌ به‌شێوه‌یه‌كی حه‌رفی و ده‌قاوده‌ق بخوێنینه‌وه‌، ئه‌وا ده‌بێته‌ گوزاره‌یه‌كی بێمانای ماتریاڵیستیی عه‌وامانه‌، كه‌ سوبێكت كورتده‌كاته‌وه‌ بۆ واقیعه‌ مادییه‌ راسته‌وخۆكه‌ی خۆی.

به‌ڵام ده‌بێت ئه‌وه‌ ببینین كه‌ حه‌قیقه‌تی تیۆریی ئه‌م گوزاره‌یه‌، له‌ناو زاراوه‌كانی هیگڵ خۆیدا، ده‌كه‌وێته‌ كوێوه‌؟ كاریگه‌ریی ده‌سته‌واژه‌ی «رۆح، ئێسقانه‌» به‌سه‌ر گوێگره‌وه‌، هه‌ستی ناكافی و به‌سنه‌بوونێكی په‌تیی ده‌داتێ، له‌گه‌ڵ هه‌ستی دژیه‌كی و ناكۆكییه‌كی موتڵه‌قدا: ئه‌مه‌ ته‌واو بێمانایه‌. چۆن ده‌كرێت رۆح و جوڵه‌ دیاله‌كتیكییه‌كه‌ی كورتبكه‌ینه‌وه‌ بۆ ئاماده‌یی بێڕۆحی شتێكی بێگیان، واته‌ كه‌لله‌سه‌رێك؟ هیگڵییه‌كان ئه‌و وه‌ڵامه‌ ده‌ده‌نه‌وه‌، كه‌ سوبێكت بریتییه‌ له‌م ناكۆكییه‌ موتڵه‌قه‌، بریتییه‌ له‌م تێڕوانینه‌ نێگه‌تیڤه‌ موتڵه‌قه‌، كه‌ له‌كاتی ئه‌زموونكردنی ئه‌وپه‌ڕی به‌سنه‌بوونی گوزاره‌كه‌دا، هه‌ستیپێده‌كه‌ین «رۆح، ئێسقانه‌».

لێره‌دا له‌به‌رده‌م جۆره‌ میانڕه‌وی و ئابوورییه‌كی دایالۆگئاساداین: گوزاره‌یه‌ك ده‌رده‌بڕین، كه‌ پێناسه‌ی سوبێكت ده‌كات، هه‌وڵه‌كه‌شمان شكستده‌هێنێت، ئێمه‌ دژیه‌كی و ناكۆكیی موتڵه‌ق ئه‌زموونده‌كه‌ین، ئه‌وپه‌ڕی په‌یوه‌ندیی نێگه‌تیڤ له‌نێوان سوبێكت و گوزاره‌ی سوبێكتدا ئه‌زموونده‌كه‌ین، هه‌ر ئه‌م ناكۆكی و نه‌گونجانه‌ موتڵه‌قه‌ بریتییه‌ له‌و سوبێكته‌ی، كه‌ له‌تێڕوانینێكی ته‌واو نێگه‌تیڤه‌وه‌ دروستبووه‌. ئه‌م كێشه‌یه‌، له‌و نوكته‌ سۆڤیه‌تییه‌ ده‌چێت سه‌باره‌ت به‌"رۆبینڤیچ"ـی جوله‌كه‌، كه‌ ده‌یویست كۆچبكات بۆ ده‌ره‌وه‌{ـی سۆڤیه‌ت}.

كارمه‌نده‌ حكومییه‌كه‌ی فه‌رمانگه‌ی كۆچ لێی ده‌پرسێت، بۆچی كۆچده‌كه‌یت، رۆبینڤیچیش ده‌ڵێت «له‌به‌ر دوو هۆ: یه‌كه‌م، ترسی ئه‌وه‌م هه‌یه‌ له‌یه‌كێتیی سۆڤیه‌تدا، كۆمۆنیسته‌كان ده‌سه‌ڵاتیان نه‌مێنێت و ئه‌وكات دژه‌شۆڕشه‌كان ده‌سه‌ڵات بگرنه‌ ده‌ست و ئه‌م ده‌سه‌ڵاته‌ نوێیه‌ش، تاوانی كۆمۆنیسته‌كان هه‌مووی بخاته‌ گه‌ردنی ئێمه‌ی جوله‌كه‌...».

كارمه‌نده‌ حكومییه‌كه‌ش قسه‌كه‌ی پێده‌بڕێت و ده‌ڵێت «ئه‌مه‌ قسه‌ی قۆڕه‌، هیچ شتێك له‌یه‌كێتیی سۆڤیه‌تدا گۆڕانی به‌سه‌ردا نایه‌ت. ده‌سه‌ڵاتی سۆڤیه‌ت هه‌تاهه‌تایه‌ وه‌ك خۆی ده‌مێنێته‌وه‌». رۆبینڤیچیش به‌هێمنی وه‌ڵامده‌داته‌وه‌ «ئۆكه‌ی! ده‌ی ئه‌مه‌ هۆكاری دووه‌می منه‌». لۆژیكه‌كه‌ی رۆبینڤیچ رێك هاوشێوه‌ی لۆژیكی گوزاره‌ هیگڵییه‌كه‌یه‌ «رۆح، ئێسقانه‌». ئه‌و شكسته‌ی كه‌ له‌خوێندنه‌وه‌ی یه‌كه‌می{ئه‌م گوزاره‌یه‌وه‌} تووشمانده‌بێت، ده‌مانگه‌یه‌نێته‌ مانا راسته‌قینه‌كه‌ی.

تێبینی: ئه‌مه‌ سیمینارێكی ژیژه‌كه‌ و له‌ساڵی 1987 له‌نیۆرك پێشكه‌شیكردووه‌. به‌چه‌ند به‌شێك وه‌ریده‌گێڕین و بڵاویده‌كه‌ینه‌وه‌. وه‌ك هه‌میشه‌ كاریگه‌ریی ده‌روونشیكاریی ناسراو ژاك لاكان به‌م سیمیناره‌وه‌ ده‌بینین و بگره‌ سیمیناره‌كه‌ هه‌وڵێكه‌ بۆ روونكردنه‌وه‌ی گرنگی و كاریگه‌ریی لاكان له‌سه‌ر كۆمه‌ڵێك كێشه‌ی بنه‌ڕه‌تی و هاوچه‌رخ (وه‌رگێڕ).